۲۴ اسفند ۱۳۹۵ , ساعت ۲۱:۱۵
5157

اطلاعات مهم کاربردی در مورد روغن موتور

همه چیز در باره روغن خودرو

در مقاله زیر سعی شده تا بسیاری از ابهاماتی که مصرف کنندگان خودرو در خصوص روغن خودرو دارند برطرف بشه اما برای این مسئله شناخت روغن خودرو لازم است

سولاتی که به آن پاسخ می دهیم :

عوامل موثر در مدت زمان کارکرد و تعویض روغن موتور؟

چرا روغن موتور باید تعویض شود ؟

آیا سیاه شدن روغن موتور نشان دهنده زمان مناسب تعویض روغن است ؟

نوع و کیفیت سوخت مصرفی چه تاثیری در تعویض روغن دارد ؟

آیا نوع روغن در مدت زمان تعویض روغن موثر می باشد؟

 

کار روغن موتور چیست؟

وظایف اصلی روغن موتور عبارت است: روان سازی قسمت‌های متحرک موتور، به حداقل رساندن اصطکاک و فرسایش، کمک به کاهش حرارت و جذب ذرات معلق و رسوبات لجنی حاصل از احتراق. از آنجا که روغن موتور باید این چند کار را به طور همزمان انجام دهد، فرمولاسیون شیمیایی پیچیده‌ای را می‌طلبد اما برای آگاهی از عملکرد روغن موتور چگونگی رده‌بندی آن و انتخاب نوع صحیح روغن موتور برای خودرویتان، نیازی نیست شیمیدان یا مهندس شیمی باشید بلکه کافی است با انواع مختلف روغن موتور، رده‌بندی و علائم و اختصارات آن آشنا شوید.

انواع روغن‌ها

در حال حاضر روغن‌های موتور به سه نوع کلی تقسیم می‌شوند:

الف: مینرال

ب: سنتتیک

چ: نیمه سنتتیک

 

روغن های مینرال :

روغنی است که برپایه نفت خام ساخته می‌شود و سال‌هاست در خودروها به کار می‌رود در واقع کم کیفیت ترین نوع روغن است.

سنتتیک:

روغنی است که از ترکیبات شیمیایی یا پولیمراسیون هیدروکربن‌ها تولید می‌شود نه از تصفیه نفت خام. این نوع روغن اولین بار در موتورهای جت به کار گرفته شد و به دلیل مزایایی که نسبت به نوع مینرال داراست، در سالیان اخیر مصرف آن در خودروها نیز فزونی یافته است. روغن‌های سنتتیک انواع مختلف با مواد تشکیل دهنده متفاوت دارند که این موضوع آنها را از لحاظ کیفیت و نوع مصرف نیز با یکدیگر متمایز می‌کند.

بیشتر روغن‌های سنتتیک از مزایای زیر برخوردارند:

۱. کاهش مصرف روغن به دلیل عمر بیشتر آن ۲. غیرخورنده و غیرسمی بودن ۳. تبخیر شوندگی پایین

 ۴. دمای سوختن بال ۵. مقاومت در برابر اکسیداسیون بالا ۶. دارا بودن شاخص ویسکوزیته بالا به صورت طبیعی (عکس‌العمل سریع در مقابل تغییرات دما)

 ۷. کاهش مصرف سوخت تا ۴/۲ درصد ۸. نقطه روان شدن پایین ۹. قابلیت استفاده از روغن‌های با گستره ویسکوزیته زیاد بدون نگرانی از شک ست پلیمرها

۱۰٫برای مدت زمان بسیار طولانی کارکرد مثبت دارند.

۱۱٫عمر خودرو فوق العاده بیشتر می شود.

۱۲٫سایش قطعات موتور کاهش می یابد.

۱۳٫الودگی هوا و محیط زیست کاهش می یابد.

۱۴٫  سازگاری با مبدل های کاتالیزوری اگزوزها (در خودروهای جدید)بهینه می گردد.

نیمه سنتتیک:

مخلوطی است از روغن سنتتیک و مینرال .این نوع روغن کیفیت روغن‌های سنتتیک را ندارد اما در شرایط سخت نظیر دماهای بالا و یا بار زیاد عملکرد بهتری نسبت به نوع مینرال از خود نشان می‌دهد و قیمت آن نیز کمی بیشتر از مینرال‌هاست. استفاده از روغن مینرال یا نیمه سنتتیک برای موتوری که تنها استفاده از روغن سنتتیک در آن توصیه شده، می‌تواند برای موتور خطرآفرین باشد اما در مقابل استفاده از روغن‌های سنتتیک یا نیمه سنتتیک برای موتورهایی که برای استفاده از نوع مینرال طراحی شده‌اند (موتورهای قدیمی) با تمهیدات خاصی، از نظر تولیدکنندگان روغن‌های سنتتیک بلامانع است، اما بسیاری از متخصصان به دلایل زیر این کار را نیز اشتباه و مضر می‌دانند:

 ۱. هر یک از انواع مختلف روغن‌های سنتتیک با توجه به فرمول شیمیایی، قابلیت تطابق با برخی انواع لاستیک‌ها و الاستومرها را ندارد و در نتیجه اگر از روغن سنتتیکی با فرمول خاصی برای موتورهای با واشرها و درزبندهایی که با آن فرمول روغن سازگار نباشد، استفاده شود باعث نشتی روغن و مسائلی از این قبیل خواهد شد (روغن‌های مینرال سبب تورم واشرها و جلوگیری از نشتی آنها می‌شوند اما روغن‌های سنتتیک در مورد برخی انواع واشرها فاقد این خاصیت هستند و حتی بعضی از آنها باعث خورده شدن برخی از انواع واشرها می‌شوند.

۲. روغن‌های سنتتیک در مقایسه با روغن‌های مینرال با لایه نازکتری روی قطعات موتور می‌نشیند (به همین دلیل فاصله قطعات ثابت و متحرک موتورهایی که با روغن سنتتیک کار می‌کنند، کمتر است) لذا استفاده از این نوع روغن برای موتورهایی که براساس تکنولوژی قدیمی مینرال طراحی شده‌اند باعث نشتی پیستون خواهد شد

توجه  با تعویض روغن از مینرال به سنتتیک، رسوبات پخته شده روغن‌های مینرال از روی قطعات موتور کنده و در موتور غوطه‌ور می‌شوند و پس از مدتی موتور از کار می‌افتد. به همین علت قبل از این تعویض باید موتور را یا به طور کامل رسوب زدایی و یا از روغن‌های فلاشینگ (Flush Oil) استفاده کنید (این نوع روغن فقط مخصوص تمیزکردن موتور است)؛ به این ترتیب که روغن مینرال را بدون تعویض  تخلیه و روغن فلاشینگ را جایگزین کنید و اجازه دهید موتور ۲۰ دقیقه در جا کار کند، پس از آن می‌توانید روغن فلاشینگ را تخلیه، را تعویض و روغن سنتتیک یا نیمه سنتتیک را جایگزین کنید.

 

برای انتخاب روغن مناسب، باید به چند نکته توجه داشت:

۱ – بنزینی یا دیزلی بودن موتور

۲ – مدل اتومبیل

۳ – شرایط آب هوایی

 

عوامل موثر در مدت زمان کارکرد و تعویض روغن موتور :

بعد از در نظر گرفتن موارد فوق باید توجه داشت که از روغن‌های مظروف تولید شده توسط سازندگان معتبر که روی بسته‌بندی آنها، مشخصات مربوط به سطح کیفی و کیلومتر کارکرد مناسب درج شده است، استفاده نمود.

در مورد کیلومتر کارکرد درج شده بر روی بسته‌بندی‌ روغن باید توجه داشت که این تعداد مسافت برای شرایط رانندگی نرمال است، زیرا کارایی موتور و نتیجتا طول عمر روغن به فاکتورهایی بستگی دارد که در تشکیل لجن سهیم هستند.

این فاکتورها عبارتند از:

۱ – درجا کار کردن موتور مثل ترافیک

۲ – رانندگی با بار زیاد در سربالایی‌ها و یدک کشیدن

۳ – رانندگی در سرما، قبل از اینکه موتور گرم شده باشد.

۴ – آلودگی هوا

۵ – سرعت خیلی زیاد خودرو

۶ – طی کردن مسافت‌های کوتاه و خاموش و روشن کردن خودرو

۷ – رقیق شدن سوخت

۸ – عدم تعویض به موقع فیلترهای هوا و روغن با هر بار تعویض روغن و ضرر میلیونی تعمیر موتور در اینده با به اصطلاح یک بار در میان تعویض کردن انها

توجه داشته باشید که راکد ماندن روغن در داخل موتور، دلیلی بر حفظ کیفیت آن نیست بلکه باید پس از ۶ ماه روغن را حتی  در صورت عدم کارکرد تعویض نمود.

در هنگام سرریز و کمی روغن، توجه داشته باشید که روغن موتور استفاده شده باید از همان درجه و مشخصات قبلی باشد و هیچ گاه نباید روغن‌های مختلف را با هم مخلوط کرد مثلا ۲۰w50 SG  را نباید با ۱۰w40 SN مخلوط کرد

پس از استارت زدن اجازه دهید موتور حداقل ۱۵ ثانیه درجا کار کرده و سپس تا مدتی با دور پایین برانید.

از روغنی که بیش از ۳ سال در مناطق گرم خشک مثل تهران و ۲ سال در مناطق معتدل مرطوب مثل گیلان از تاریخ تولید آن گذشته ، استفاده نکنید.

همچنین روغن را در حالت گرمی خارج نمایید زیرا روغن‌ در این حالت رقیق‌تر است و آلودگی‌ها را به همراه خود می‌آورد.

 

چرا روغن موتور باید تعویض شود ؟

روغن از زمان شروع به کار موتور در معرض اکسیده شدن و تجزیه حرارتی قرار گرفته و روغن پایه آن آلوده شده و از کیفیت آن کاسته می شود و همچنین مواد افزودنی استاندارد آن نظیر مواد افزودنی پاک کننده نیز، مصرف می شوند . در این حالت خاصیت روانکاری ، پاک کننده و جذب ذرات معلق و ناخالصی ها ، کاهش می یابد .

آیا سیاه شدن روغن موتور نشان دهنده زمان مناسب تعویض روغن است ؟

این تصور که سیاه شدن روغن نشانه خراب شدن وعدم کیفیت آن می باشد ، صحیح نمی باشد . اگر در دستگاه یا موتور خودرو روغن پس از مدتی تغییر رنگ ندهند و اصطلاحا” سیاه نشود ، می باید در اسرع وقت آن را تعویض نمود زیرا ، سیاه شدن شدن روغن به علت خاصیت پاک کنندگی دوده ناشی از احتراق و جذب ذرات معلق و ناخالصی روغن موتور می باشد . در غیر این صورت ، ذرات ناخالصی و دوده بر روی قطعات متحرک موتور رسوب کرده و ‌باعث جلوگیری از انتقال حرارت ، ساییدگی زودرس قطعات ، روغن سوزی ، کاهش راندمان و توان موتور می شود .

 نوع و کیفیت سوخت مصرفی چه تاثیری در تعویض روغن دارد ؟

سربی که برای به سوزی به بنزین اضافه می شد ، پس از ورود به روغن موتور باعث اکسیده شدن سریعتر روغن و افت کیفیت روغن می گردید که خوشبختانه در حال حاضر مقدار کمتر شده است ولی هنوز بطور کامل حذف نشده . بنزین با اکتان پایین در ایران به دلیل ایجاد احتراق ناقص و اضافه نمودن دوده به روغن می شود که این موضوع نیز با کاهش خاصیت روانکاری روغن می شود . استفاده از بنزین های سوپر متناسب با تکنولوژی موتور ، این مشکل را تا حدودی بر طرف می کند .

آیا نوع روغن در مدت زمان تعویض آن ، موثر می باشد؟

با پیشرفت تکنولوژی ساخت موتورها ، شرایط کارکرد موتور از لحاظ افزایش دور ، نسبت تراکم بالا ، دمای احتراق بیشتر ، فشار زیادتر به یاتاقانهای ثابت و متحرک بیشتر شده است . لذا در این راستا سازندگان روغن موتور را بر این داشته است تا روغن هایی متناسب با تکنولوژی موتورها یا زمان تعویض بیشتر تولید نمایند . امروزه با توجه به استاندارد های زیست محیطی ، تبخیر و کاهش سطح روغن موتور محدود شده است و سرریز روغن به منظور تامین کمی روغن موتور کاهش یافته است .

البته اتومبیلهای منتاژ ایران خودرو سایپا و چینی های بی کیفیت بازار ، در هر ۱۰۰۰ کیلومتر،حدودا نیم لیتر روغن موتور کم می نماید  که مایه شرمساری انهاست.

 

عوامل معمول کاهش حجم روغن عبارت است از:

     سوختن روغن درون محفظه احتراق و خارج شدن از اگزوز

     تبخیر روغن درون کارتر(تهویه هوای کارتر)

    عوامل غیر معمول کاهش روغن موتور عبارت است از:

     انتخاب نامناسب گرید روغن

     پرکردن روغن بیش از حد مجاز

    نشتی از طریق کاسه نمدها و آب بندها

     ساییدگی رینگهای پیستون

 

تعویض روغن موتور :

روغن موتور پس از مدتی کارکردن، به تدریج کیفیت خود را از دست می‌دهد. این امر دلایل متعددی دارد. با وجود قرارگرفتن لایه روغن بین قطعات، در خیلی از مواقع، قطعات موتور با یکدیگر تماس پیدا کرده و به دلیل سایش، براده‌های فلزی از سطوح کنده شده و در داخل روغن پراکنده شده و گروهی از آنها حتی توسط فیلتر روغن نیز جمع‌آوری نمی‌شوند. خود روغن نیز در اثر کارکرد به تدریج اکسید می‌شود. منظور از اکسید شدن، ترکیب و واکنش روغن با هوا می‌باشد که منجر به تولید لجن خواهد شد. ازطرفی مواد افزودنی موجود در روغن نیز پس از مدتی مصرف شده و یا کارآیی خود را از دست می‌دهند. بنابراین پس از مدتی ترکیبات مضر در داخل روغن موتور به حدی می‌رسد که با ریختن موادی که در بازار به عنوان مکمل روغن معروف است نیز، روغن خواص مطلوب و مناسب خود را پیدا نمی‌کند.

با این حال عواملی هستند که باعث می‌گردند عمر روغن موتور زودتر کاهش یابد ؛ مهمترین این عوامل عبارتند از:

١- تعداد دفعات روشن و خاموش شدن موتور:

در عمل احتراق سوخت در موتور، مقداری بخارآب نیز تولید می‌گردد. در صورتی که موتور سرد باشد، بخارآب میعان شده و قطرات آب از رینگ‌های پیستون عبور کرده و وارد روغن موجود در کارتر می‌گردد. وجود آب در داخل روغن موتور هم باعث زنگ‌زدگی و خوردگی قطعات موتور شده و هم باعث فساد زودهنگام روغن موتور می‌گردد.

٢- کیفیت نامناسب سوخت :

میزان گوگرد اثر به سزائی بر کیفیت روغن موتور دارد. هرچه میزان گوگرد بالاتر باشد. میزان اسیدی شدن روغن موتور نیز افزایش می‌یابد و در نتیجه عمر روغن موتور کاهش می‌یابد. این عامل بالاخص در مورد موتورهای دیزل که گازوئیل مصرف می‌کنند نمود بیشتری دارد.

٣- دمای محیط:

هنگامی که هوا گرم بوده و دمای هوا بالاست، موتور و همچنین روغن موتور نیز گرم است. در نتیجه پس از روشن شدن موتور، مدت زمان مورد نیاز برای گرم شدن موتور بسیار کوتاه است، بنابراین میزان مایع شدن بخارآب و آلوده شدن روغن موتور به آب بسیار کمتر از حالتی است که دمای هوا سرد است.

۴- وضعیت موتور:

هرچقدر موتور فرسوده‌تر باشد، به دلیل سایش، فاصله بین پیستون و سیلندر افزایش می‌یابد و در نتیجه گازهای حاصل از احتراق بیشتر به داخل کارتر نفوذ می‌کنند و روغن موتور در وضعیت حادتری قرار می‌گیرد.

۵- توقف طولانی مدت:

اگر روغن برای مدت زمان نسبتاً طولانی درون کارتر بماند بدون این که موتور روشن شود، علی‌رغم عدم کارکرد موتور، کارآیی روغن کاهش می‌یابد که مهمترین دلایل این امر، ایجاد ترکیبات کمپلکس و حضور آب خواهند بود.

منظور از شرایط سخت دررانندگی که  می باید روغن موتور زودتر تعویض گردد چیست؟

۱-سرعت خیلی زیادخودرو(تخته گاز رانندگی کردن).

۲-رانندگی با بارزیاد ودر سر بالائیها و یدک کشیدن ها.

۳-زیاد در جا کارکردن موتور (مثل ترافیک سنگین).

۴-رانندگی در سرما،قبل از اینکه موتور کمی گرم شده باشد.

۵-به طور مستمر مسافتهای کوتاه را طی کردن وخودرو را خاموش و روشن کردن به ویژه در سرما.

۶-رانندگی در هوائی که خیلی مرطوب و یا خیلی گرد وغبار داشته باشد.

 

طبقه بندی روغن موتور بر اساس ویسکوزیته (SAE)

API: انیستیتو نفت آمریکا برای طبقه بندی و جداسازی روغن ها بر حسب کیفیت و فناوری ساخت آن ها اقدام به کد گذاری خاصی نموده است. این کد ها شامل دو حرف می باشند؛ حرف اول معرف بنزینی یا دیزلی بودن روغن موتور است. حرف C نشان دهنده ی این است که روغن برای استفاده در خودروهای دیزلی است و حرف S نشان دهنده ی این است که روغن موتور برای خودروهای بنزینی طراحی شده است. حرف دوم نمایانگر کیفیت و فناوری ساخت روغن می باشد که بر حسب حروف الفبای انگلیسی، از حرف A شروع شده و تا کنون در مورد خودروهای بنزینی تا حرف N و در مورد خودروهای دیزلی تا حرف J ارتقا یافته است. برای خودروهای دیزلی بعد از حرف مذکور، در مواردی اعداد ۲ یا ۴ نیز دیده می شود که نشان دهنده ی این است که روغن برای موتورهای ۲ یا ۴ زمانه طراحی شده است.

همواره نوع ارتقا یافته ی روغن، خواص روغن های قبلی را نیز دارد؛ یعنی می توان از آن روغن برای خودروهایی که در دفترچه راهنمایشان انواع قدیمی تر روغن پیشنهاد شده است، استفاده نمود. اما عکس این موضوع صحیح نیست؛ یعنی استفاده از روغن موتور قدیمی تر (با کد پایین تر) برای موتوری که روغنی با کد جدید برای آن پیشنهاد شده است، بسیار مضر می باشد. در حال حاضر اکثر روغن ها قابلیت تامین نیازهای هر دو نوع موتور بنزینی و دیزلی را دارند که برای این روغن ها استاندارد به صورت دو کدی نوشته می شود، برای مثال API CD/SH.

در جدول زیرکدهای API برای خودروهای بنزینی بر اساس سال ساخت خودرو، آورده شده است.

گروه بندی

وضعیت

سرویس

SN

فعال

قابل استفاده در تمام موتور خودروهایی که از سال,۲۰۱۱ طراحی شده است این روغن موتور با مقاومت بهتر در برابر اکسیداسیون، پوشش دهی بیشتر و محافظت در برابر رسوب گذاری بر روی قطعات و افزایش کارایی روغن موتور در دمای پائین بهبود یافته است. گرید های سبک این روغن موتور صرفه جویی قابل ملاحظه ی در مصرف سوخت فراهم می آورد. برخی روغنهای SN دارای استاندارد ILSAC از نظر کیفیت حفظ انرژی هستند.

SM

فعال

برای مصرف در موتور خودروهای طراحی شده سال ۲۰۱۰ و قدیمی تر

SL

فعال

برای مصرف در موتور خودروهای طراحی شده سال ۲۰۰۴ و قدیمی تر

SJ

فعال

برای مصرف در موتور خودروهای طراحی شده سال ۲۰۰۱ و قدیمی تر

SH

از رده خارج

برای مصرف در موتور خودروهای طراحی شده سال ۱۹۹۶

SG

از رده خارج

برای مصرف در موتور خودروهای طراحی شده سال ۱۹۹۳

SF

از رده خارج

برای مصرف در موتور خودروهای طراحی شده سال ۱۹۸۸

SE

از رده خارج

احتیاط : برای موتورهای بنزینی طراحی شده بعد از سالهای ۱۹۷۹ مناسب نمی باشد.

SD

از رده خارج

احتیاط : برای موتورهای بنزینی طراحی شده بعد از سالهای ۱۹۷۱ مناسب نیست استفاده از این روغن در موتورهای پیشرفته ممکن است آسیب جدی به موتور برساند.

SC

از رده خارج

احتیاط : برای موتورهای بنزینی طراحی شده بعد از سالهای ۱۹۶۷ مناسب نیست استفاده از این روغن در موتورهای پیشرفته ممکن است آسیب جدی به موتور برساند.

SB

از رده خارج

احتیاط : برای موتورهای بنزینی طراحی شده بعد از سالهای ۱۹۵۱ مناسب نیست استفاده از این روغن در موتورهای پیشرفته ممکن است آسیب جدی به موتور برساند.

SA

از رده خارج

احتیاط : فاقد هرگونه افزودنی برای موتورهای بنزینی طراحی شده بعد از سالهای ۱۹۳۰ مناسب نیست استفاده از این روغن در موتورهای پیشرفته ممکن است آسیب جدی به موتور برساند.

 

توجه :

خانواده پراید از گرید SF SG 20W50  باید استفاده کنند.

 پژو ۴۰۵ / پارس / سمند که موتور آنها از نوع XU7 XU9 می باشد به دلیل قدیمی بودن تکنولوژی موتور متعلق به ۲۱ سال پیش از گرید SH 20W50  باید استفاده کنند.

۴۰۵ / پارس / رانا / ۲۰۶ / دانگ فنگ H30 کراس که از موتور TU5 و TU3 به دلیل جدید تر بودن تکنولوژی موتور متعلق به ۱۶ سال پیش از گرید  SL 10W40 باید استفاده کنند.

ال نود / ساندرو / زانتیا / مزدا ۳۲۳ / سمند سورن دنا EF7 از گرید  SL 10W40  باید استفاده کنند.

مگان /داستر از گرید SM 10W40  باید استفاده کنند.

کلیه خودروهای هیوندای / کیا / تویوتا / مزدا / نیسان / میتسوبیشی / رنو مدل ۲۰۱۲ به بعد از گرید SN 5W40 در۶ ماه اول سال و SN 5W30 در ۶ ماه دوم سال باید استفاده کنند.

پاسخ دهید